W drugiej połowie sierpnia 1876 roku J. Matejko spędza prawie tydzień w Krasiczynie u ks. Sapiehy. O planowanej wyprawie do zamku artysta wspomina w liście do żony Teodory, napisanym końcem czerwca tegoż roku „...w drugiej połowie sierpnia wyjechać muszę do Krasiczyna - tak jak ułożone z Sapiehą...” W Krasiczynie wykonał on szkice rysunkowe i studia olejne koni.

Potwierdzeniem tego jest również wzmianka w liście do małżonki: „....Koni przywiozłem stamtąd trzy z sobą, ma się rozumieć nieżywych lecz namalowanych, które powoli ukażą się na obrazie ...” - w zbiorach Fundacji Książąt Czartoryskich przy Muzeum Narodowym w Krakowie zachowało się studium olejne „W Galopie” namalowane podczas pobytu w krasiczyńskim zamku, Gorzkowski w dzienniku wspomina, iż, jak wynika z relacji samego Matejki , artysta o mało nie zginął podczas pracy nad tym studium konia.

Podczas pobytu u Sapiehy w Krasiczynie artysta uczestniczył w spotkaniach towarzyskich organizowanych przez księcia. Brała w nich udział arystokracja, szlachta i zapewne ważne osobistości, ówczesnego życia politycznego i kulturalnego ziemi przemyskiej. Wiadomo jest, że Matejko na ogół stronił od arystokracji, gdyż w wielu obrazach wytykał błędy arystokratów i ich zgubne skutki dla kraju. Sam malarz w dość zabawny sposób przekazał relację z takich spotkań w liście do żony: „....a na razie niewiele sam miałem w torbie wracając z wyprawy, gdziem się wybawił i omal nie wytańczył doskonale – zasiadałem przy jednym stole z księżniczkami krwi królewskiej. Jej wysokością Xsiężną Małgorzatą z Orleanu Czartoryską i jej wys. Księżniczką Bianką. Oboje Księśtwo Marszałkostwo. Książę Adam z synami Pawłem i Iwonem / książątkami. Książę Władysław Czartoryski, Hrabina Działyńska, Hrabina Krasicka etc.etc. różnych jeszcze imion własnych co niemiara ...”

W roku 1875 malarz przystępuje do pracy nad jednym ze swoich największych dzieł, obrazem który zna każdy Polak – BITWA POD GRUNWALDEM. Centralną postacią tego dzieła, pod względem kompozycji jest książę Witold pędzący z uniesionym mieczem i tarczą na ogromnym koniu tratującym wrogów. Do postaci Witolda pozował ks. Adam Sapieha zwany „czerwonym księciem”. Godnym zauważenia faktem jest, że książę Witold pokazany jest na obrazie w czerwonej szacie narzuconej na zbroję, przecież modelem do tej postaci był magnat z kresów. Wzorem korony umieszczonej na głowie wielkiego księcia była mitra – korona przemyskich biskupów unickich. Gorzkowski w dzienniku wspomina, iż w roku 1876 Matejko namalował jeszcze głowę księcia Adama Sapiehy, którą podczas pobytu w Krasiczynie artysta zrobił i temuż księciu podarował.

Do czasów obecnych zachował się list córki księcia Marii Sapieżanki, w którym składa ona podziękowania malarzowi za portret ojca „.... Szanowny Panie. Nie potrafię wyrazić Panu radości, jaką mi sprawiła dziś odebrana wiadomość, że Pan sprawił portret mojego ojca w Krasiczynie.”

List M. Sapieżanki do J. Matejki

„Jan Matejko w Ziemi Przemyskiej”
wydawca: Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej

Urodzony: 14 maja 1867 w Krasiczynie, Galicja,
Zmarł: 23 lipca 1951 o 7:15 w Krakowie

Biografia: /najważniejsze wydarzenia z życia Kardynał A.S/

Adam Sapieha przyszedł na świat 14 maja 1867 r. w posiadłościach rodowych w Krasiczynie i tam spędził pierwsze lata swojego życia .Aby uczcić to wzniosłe wydarzenie rodzice, zgodnie z tradycją starolitewską, posadzili w parku krasiczyńskim kolejne drzewo- dąb, jako symbol nowego życia.

Wspominając o tym pamiętnym drzewie napisał w okolicznościowym artykule opublikowanym z okazji 100 lecia narodzin kardynała A.Sapiehy ówczesny arcybiskup Karol Wojtyła

Staranne wykształcenie otrzymane przez rodziców, kultywowanie tradycji rodzinnych, a także wychowywanie w duchu patriotycznym i przestrzeganie zasad etyki moralnej, to wszystko miało ogromny wpływ na dalsze życie Adama Stefana Sapiehy i po latach przyniosło oczekiwane efekty

• 19 maja 1867 - Adam Sapieha został ochrzczony przez ks. Alojzego Kozaczyńskiego otrzymując imiona: Adam, Stefan, Stanisław, Bonifacy, Józef. Rodzicami chrzestnymi byli Stefan hr. Zamoyski i Maria Sapieżanka / siostra / oraz Adolf Kuhn i Helena Sapieżanka / również siostra/

• Kwiecień 1878 - jako 11 letnie dziecko odbywa on wraz z ojcem podróż do Rzymu gdzie zostaje przedstawiony papieżowi Leonowi XIII.

• 8 lipca 1886 roku - otrzymuje świadectwo dojrzałości po ukończeniu IV c.k Wyższego Gimnazjum we Lwowie.

• 26 lipca 1886 roku - zdaje egzamin na Wydział Historyczno - Prawny Uniwersytetu Krakowskiego / Zapisuje się jednak na Wydział Prawa we Wiedniu, Faktyczne zaś z bratem Janem brał udział w wykładach w Instytucie Katolickim W Lille/

• W 1887 roku - rozpoczyna naukę na 2 roku prawa Uniwersytetu Krakowskiego

• 26 lipca 1887 roku - zdaje egzamin kończący II rok prawa i przenosi się do Wiednia gdzie studiuje do 1890 r /absolutorium uzyskuje 10.03.1892 roku/

• 1 pażdzienika 1890 roku - rozpoczyna studia teologiczne na Uniwersytecie w Insbruku. Wtedy to podjął decyzję o wstąpieniu do stanu duchownego. Teologię studiował do 1894 roku.

• 10 marzec 1892 roku - uzyskuje absolutorium na Wydziale Prawa Uniwersytetu Wiedeńskiego.

• 27 maja 1893 roku - otrzymuje w Feldkirch / Austria/ święcenia subdiakońskie z rąk bpa Jana Zobla z Brixe.

• 15 lipca 1893 roku - bp Jan Kniaź Puzyna udziela mu w kaplicy seminaryjnej we Lwowie święceń diakońkich.

• 1 października 1893 roku - z rąk bpa Jana Puzyny przyjmuje święcenia kapłańskie

• 6 sierpnia 1894 roku - wyznaczony na wikariusza w parafii w Jazłowcu. Pełni też funkcję duszpasterza w internacie dla dziewcząt prowadzonym przez Siostry Niepokalanego Poczęcia NMP.

• 9 października 1895 roku - wyjeżdża na dalsze studia do Rzymu

• 12 marca 1896 roku - uzyskuje doktorat obojga praw w Papieskiej Akademii Kościelnej w Rzymie. Studiuje tam również dyplomację w kościelnej Akademii Szlacheckiej.

• 23 września 1897 roku - wicedyrektor Seminarium Metropolitalnego we Lwowie powołany przez abp S. Morawskiego.

• 24 października 1901 roku wyrusza do Bośni aby zapoznać się z potrzebami religijnymi osiedlonej tam ludności polskiej

• 29 października 1902 roku zostaje mianowany wikariuszem Św. Mikołaja we Lwowie.

• 12 grudnia 1902 roku zostaje powołany w skład Kapituły Katedralnej

• 19 lutego 1906 roku zostaje mianowany przez Piusa X cameriere segreto partecipante della Sua Santila

• marzec 1906 roku - wyjeżdża do Rzymu

• lipiec 1906 roku - jako dyplomata papieski podejmuje podróż do Rosji, spotyka się z ministrem spraw zagranicznych z którym konferuje w sprawie mianowania w Rosji biskupów katolickich.

• 4 grudnia 1908 roku - zostaje udekorowany przez cesarza Krzyżem Komandorskim Orderu Franciszka Józefa z Gwiazdą.

• 12 września 1911 roku - namiestnik Galicji składa mu propozycję objęcia biskupstwa krakowskiego

• 31 października 1911 roku - Rada Państwa Austro- Węgier jednomyślnie akceptuje kandydaturę Adama Sapiehy na biskupa krakowskiego.

• 8 listopada 1911 roku - cesarz Franciszek mianuje go ordynariuszem krakowskim

• 27 listopada 1911 roku - zostaje prekanonizowany przez Papieża Piusa X na biskupa krakowskiego.

• 17 grudnia 1911 roku - w Bazylice Sw. Piotra papież udziela mu konsekracji biskupiej

• 17 października 1912 roku - papież Pius X w dowód uznania wręcza mu swoją piuskę

• 4 marca 1914 roku - otrzymuje godności tajnego radcy dworu i 10. marca jako tajny radca składa przysięgę lojalności

• 25 grudnia 1914 roku - wydaje odezwę do narodów świata z prośbą o pomoc dla ofiar wojny.

• 9 stycznia 1915 roku - wraz z marszałkiem Sejmu Krajowego Stanisławem Niezabitowskim zostaje przyjęty na audiencji przez cesarza który przyrzekł mu pomoc dla ofiar wojny.

• 19 maja 1915 roku - zostaje oficjalnie zatwierdzony przez Papieża Benedykta XV Książęco - Biskupi Komitet Pomocy dla Dotkniętych Klęską Wojny zainicjowany Przez biskupa Sapiehę.

• 18 marca 1916 roku - Rada Miejska Nowego Sącza nadaje mu honorowe obywatelstwo za jego działalność charytatywną.

• 12 czerwca 1917 roku - spotyka się z Piłsudskim.

• 17 grudnia 1919 roku - zawiera porozumienie z Rządem RP w sprawie Hospicjum polskiego Sw. Stanisława w Rzymie.

• 14 grudnia 1925 roku - papież mianował Adama Stefana Sapiehę arcybiskupem metropolitą.

• 1936 roku - odznaczony Orderem Orła Białego z okazji 25 lecia pracy duszpasterskiej przez prezydenta RP Ignacego Mościckiego

• 1937 roku - otrzymał honorowe obywatelstwo miasta Krakowa

• 4 września 1939 - utworzył wraz z kilkoma wybitnymi krakowianami Obywatelski Komitet Pomocy OKP, którego został Prezesem.

• W latach 1939 - 1945 wspierał duchowo i materialnie naród polski, organizacje, a także kościół. Stosował bierny opór przeciwko okupantowi . W czasie wojny Nie dał się wciągnąć we współprace z okupantem a pomimo okupacji pozostał w kraju. On to odważył się przyjąć gubernatora Hansa Franka w pałacu biskupim stęchłym chlebem i marmoladą oraz odmówił udziału w uroczystości urodzin Hitlera.

W czasie okupacji hitlerowcy zakazali kształcenia seminarzystów. Arcybiskup Sapieha, metropolita krakowski, założył więc tajne seminarium, aby zapewnić Kościołowi napływ kandydatów do stanu kapłańskiego. Karol Wojtyła wstąpił do tego seminarium w październiku 1942 roku. 1 listopada 1946 Karol Wojtyła otrzymał święcenia kapłańskie z rąk arcybiskupa Adama Sapiehy. Nazajutrz w krypcie św. Leonarda na Wawelu odprawił swoją pierwszą mszę świętą.

• 23 lutego 1946 roku - otrzymał od papieża Piusa XII kapelusz kardynalski

• 23 lipca 1951 - śmierć Adama Stefana Sapiehy . Pochowano go w krypcie wawelskiej. Jego pogrzeb przerodził się w wielka manifestację religijną i narodową.

Adam Stefan Sapieha zyskał sobie szacunek i poważanie u ludzi nie za to, że zajmował konkretną funkcję , ale za swoje postępowanie i czyny.

Krótki opis i charakterystyka postaci - Kardynała A. S:

Nie wysoki szczupły, lekko pochylony do przodu, na pierwszy rzut oka sprawiał wrażenie człowieka miernej kondycji, gdyby nie te wspaniałe arystokratyczne rysy twarzy i czarne jarzące się oczy. Człowiek z którego biła przedziwna moc, zmieszana z niewysławioną dobrocią .Nie bez racji zwykło się uważać go za jedną z najwybitniejszych i pod wieloma względami najbardziej konserwatywnych osobistości polskiego kościoła okresu międzywojennego .Pod każdym względem była to postać nie banalna o osobowości nie odbiegającej od stereotypowych wyobrażeń katolickich hierarchów .

Wspomnienia wielkich Polaków o kardynale A.S:

"Pozostanie wśród nas duchem swych czynów, bo te czyny żyją i wywołują go przed oblicze stęsknionego narodu, który łaknie wspaniałych wzorów życia, który w każdym wieku musi mieć swych wielkich mężów, obrazy godnego życia..."

Stefan kard. Wyszyński, 1951

"... Przecież był wielkim synem swojej ojczyzny ; stanowczym w trudnych momentach, odważnym ponad miarę jakiejkolwiek przeciętności, niezwykłym synem swojej ojczyzny , niezwykłym mężem dziejów i Polski..."

Tekst przemówienia wygłoszonego w 1976 r. w Krakowie przez arcybiskupa krakowskiego Karola Wojtyłę / późn. papieża Jana Pawła II/ Po odsłonięciu pomnika Sapiehy .